معیت
 
  معیت عبارت است از اشتراك دو چیز در یك معنا بی آنكه از حیث كمال و نقص و تقدم و تأخر با یكدیگر اختلاف داشته باشند.این بدان معنی نیست كه اگر بین دو چیز نوعی از تقدم و تأخر نباشند، با هم در همان نوع دارای معیت هستند، چنان كه جواهر مفارق تقدم و تأخر زمانی ندارند و دارای معیت زمانی هم نیستند.
  تقابل معیت با تقدم و تأخر از قسم تقابل تضایف نیست تا لازم آید كه هر جا تقدم و تأخر هست، معیت نیز باشد؛ بلكه تقابل میان آنها از نوع عدم و ملكه است، تقدم و تأخر، ملكه و معیت، عدم آن ملكه است.
 
اقسام معیت:
1)معیت زمانی، وقتی است كه دو چیز زمانی باشند و قابلیت تقدم و تأخر زمانی را داشته باشند. آن گاه اگر در یك معنای زمانی با یكدیگر اشتراك یافتند و بین آنها تقدم و تأخری وجود نداشت، معیت (هم زمانی) خواهند داشت.
2)معیت رتبی، با هم بودن دو شیء است كه فاصلۀ آنها از مبدأ معین، فاصلۀ واحدی باشد. این قسم معیت یا مكانی است، هم چون معیت دو مأموم كه پشت سر امام ایستاده اند، نسبت به مبدأ مفروض  مثل محراب از حیث رتبۀ حسی، یا غیرمكانی است؛ مانند معیت دو نوع یا دو جنس واقع در تحت یك جنس در سلسلۀ انواع و اجناس نسبت بدان جنس، مانند معیت انسان و اسب نسبت به حیوان یا جسم. معیت مكانی اجسام از تمام وجوه ممكن نیست مگر با تقدم زمانی یكی از آنها بر دیگری. اما بعضی اجسام از یك وجه با هم معیت دارند، مانند تساوی نسبت دو شخص به كسی كه از پس یا پیش می آید و ضرورتاً نسبت آن دو به كسی كه از چپ یا راست می آید، مختلف است.
3)معیت به شرف، مانند این است كه دو انسان شجاع در صفت شجاعت با یكدیگر برابر باشند.
4)معیت به طبع، برابر بودن دو شیء در لزوم وجود است، بدون آنكه یكی سبب وجود دیگری باشد، مانند دو جزء كه نسبت به كل مساوی اند، زیرا آن دو علت ناقصۀ كل  می باشند و از این جهت هیچ تفاوتی با هم ندارند.
5)معیت به علیت، مثل معیت دو معلول در یك علت تامه است. معیت دو علت تامه ممكن نیست.
6)معیت در دهر، عبارت است از معیت دو جزء از اجزای یك مرتبه از مراتب وجود عینی اگر در آن كثرت فرض شود
7)معیت در حقیقت و مجاز و معیت در حق مانند معیت در علیت است.
 
 
 
منبع:
دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلام علی حداد عادل، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، چاپ دوم، 1375